Zanim kolejne państwa przystąpią do Unii Europejskiej, musimy się odpowiednio przygotować. To dlatego Komisja Europejska dokonała przeglądu działań, jakie należy podjąć, aby UE i kraje pragnące do niej przystąpić były na to gotowe.
Nowo zapowiedziane działania pozwolą przygotować proces zarządzania, politykę i budżet Unii Europejskiej na przystąpienie kolejnych krajów, a jednocześnie pomogą lepiej chronić wartości unijne oraz praworządność.
Dostosowanie poszczególnych strategii do potrzeb większej Unii
Obowiązujący traktat i obecne ramy budżetowe umożliwiają Unii przyjęcie nowych członków. Konieczne byłyby jednak pewne usprawnienia pod względem zdolności administracyjnych i wdrażania przepisów.
Jeśli chodzi natomiast o ramy budżetowe, uwzględnienie potrzeb nowych państw członkowskich w budżecie Unii nie będzie wpływać na finansowanie bieżących priorytetów Unii.
Sprawniejsze zarządzanie większą Unią
Jeżeli do UE przystąpi więcej krajów, proces decyzyjny będzie musiał być szybszy i skuteczniejszy. Komisja proponuje szersze wykorzystanie możliwości przewidzianych w traktatach, aby zwiększyć zdolności Unii do działania, w tym:
- przejście od jednomyślności do głosowania większością kwalifikowaną w kluczowych obszarach, w tym w kwestii otwarcia klastrów negocjacyjnych, co pomoże zwiększyć dynamikę procesu rozszerzenia
- skuteczniejsze postępowanie w przypadku procedur określonych w art. 7 (tj. możliwość zawieszenia niektórych praw państwa członkowskiego, jeżeli poważnie narusza ono podstawowe wartości UE), w tym sprecyzowanie ewentualnych ram czasowych.
Głównymi narzędziami monitorowania sytuacji będą nadal roczne sprawozdania w sprawie rozszerzenia i praworządności.
Stopniowa integracja krajów kandydujących
Środki te ułatwiają stopniową integrację krajów kandydujących poprzez:
- wskazanie możliwości pogłębienia integracji w strategicznych sektorach, takich jak energetyka, transport, technologie cyfrowe i obrona
- rozpoczęcie corocznych rozmów z partnerami objętymi procesem rozszerzenia, co pozwoli śledzić postępy, dostrzec potencjalne szanse i wyeliminować luki w stopniowej integracji.
Zabezpieczenia sektorowe i instytucjonalne
Proponowane środki obejmują silniejsze zabezpieczenia w przyszłych traktatach akcesyjnych, tak aby zobowiązania podjęte podczas negocjacji były przestrzegane również po przystąpieniu.
- W przypadku poważnych naruszeń podstawowych wartości zapisanych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz zasady lojalnej współpracy rozwiązaniem byłoby specjalne zabezpieczenie instytucjonalne. W najpoważniejszych przypadkach dostępne środki mogłyby obejmować zawieszenie prawa głosu w Radzie.
- W razie potrzeby można by również stosować uregulowania przejściowe, w tym w odniesieniu do swobodnego przepływu pracowników i usług, rolnictwa, produktów kluczowych dla unijnego rynku, środków unijnych i uczestnictwa we wspólnych systemach UE.
Kolejne etapy
Komisja zwraca się do Rady Europejskiej i Parlamentu Europejskiego o to, by dalej prowadziły dyskusje i kontynuowały przygotowania instytucjonalne.
Równolegle będzie prowadzić, wspólnie z państwami UE i krajami kandydującymi, prace służące dostosowaniu negocjacji akcesyjnych do wewnętrznych przygotowań Unii i przedstawieniu harmonogramów dotyczących Czarnogóry, Albanii, Mołdawii i Ukrainy.
Rozszerzenie UE pozostaje w zamyśle Komisji głównym priorytetem i motorem długoterminowego bezpieczeństwa, pokoju, stabilności gospodarczej i dobrobytu w Europie.
Więcej informacji
- Data publikacji
- 6 października 2026
- Autor
- Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji Społecznej