De Commissie heeft haar vijfde jaarverslag over de rechtsstaat gepubliceerd, waarin belangrijke ontwikkelingen worden onderzocht en de balans wordt opgemaakt van de situatie op het gebied van de rechtsstaat in alle EU-landen. Hieruit blijkt dat de EU veel beter voorbereid is op het opsporen, voorkomen en aanpakken van nieuwe uitdagingen dan vijf jaar geleden. Dat betekent veerkrachtigere Europese democratieën, wederzijds vertrouwen in de EU, een goede werking van de interne markt en een ondernemingsklimaat dat het concurrentievermogen en duurzame groei bevordert.Ieder jaar bevat het verslag nieuwe aanbevelingen voor de EU-landen. 68% van de aanbevelingen voor 2023 is geheel of gedeeltelijk uitgevoerd, waaruit blijkt dat het verslag een echte impuls voor positieve hervormingen is geworden. In sommige EU-landen blijven er echter stelselmatig zorgen bestaan en is de situatie verder verslechterd. Het verslag bevat dit jaar ook hoofdstukken over Albanië, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië, om hun hervormingsinspanningen te ondersteunen en ervoor te zorgen dat ze zich met het oog op EU-lidmaatschap blijven inzetten op het gebied van de rechtsstaat. Belangrijkste bevindingen en aanbevelingen van het verslag van 2024:Justitiële hervormingen: er zijn belangrijke hervormingen geïnitieerd om de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te versterken. Er blijven echter stelselmatig zorgen bestaan over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en er zijn specifieke gevallen waar een verslechtering is waargenomen. Er is behoefte aan waarborgen voor benoemingsprocedures van rechters, aan autonomie van het openbaar ministerie en aan voldoende middelen.Kaders voor corruptiebestrijding: corruptie blijft een ernstig punt van zorg, maar de EU-landen zijn beter geworden in de bestrijding van corruptie — zij hebben meer middelen ter beschikking gesteld voor de capaciteit van wetshandhavingsdiensten, vervolgingsinstanties en het gerechtelijk apparaat. Verdere maatregelen zijn nodig om de preventieve kaders te versterken en ervoor te zorgen dat corruptiezaken doeltreffend worden onderzocht en vervolgd.Vrijheid en pluriformiteit van de media: er zijn concrete stappen gezet om de veiligheid en de arbeidsomstandigheden van journalisten te verbeteren, en de taken en bevoegdheden van verscheidene nationale regelgevende instanties voor de media zijn verruimd. Er blijven zorgen bestaan over de onafhankelijkheid van het bestuur en de financiële stabiliteit van de publieke media, de transparantie van media-eigendom, het recht op toegang tot openbare documenten en de transparante en eerlijke toewijzing van overheidsreclame. De aanbevelingen zijn gericht op deze gebieden om een vrij en pluralistisch medialandschap te waarborgen.Institutionele controles en waarborgen: er is nota genomen van inspanningen om de wetgevingsprocessen te verbeteren. Er blijven echter uitdagingen bestaan, zoals het buitensporig gebruik van versnelde procedures, de kwaliteit van de wetgeving en beperkingen waarmee het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenverdedigers worden geconfronteerd. De aanbevelingen hebben tot doel het wetgevingsproces te versterken en de werking van onafhankelijke autoriteiten te ondersteunen.De rechtsstaat maakt integraal deel uit van de wezenlijke identiteit van de EU en is een voorwaarde voor de eerbiediging van andere waarden. Volgens de recentste speciale Eurobarometer-enquête zijn ruim 7 op de 10 EU-burgers het erover eens dat de EU een belangrijke rol speelt bij het handhaven van de rechtsstaat in hun land. Bijna 9 op de 10 EU-burgers vinden het belangrijk dat alle EU-landen de kernwaarden van de EU eerbiedigen.Meer hieroverVerslag over de rechtsstaat 2024 – PersberichtVerslag over de rechtsstaat 2024Verslag over de rechtsstaat 2024 – AanbevelingenVerslag over de rechtsstaat 2024 – Hoofdstukken per landRechtsstaatDe jaarlijkse rechtsstaatcyclus – FactsheetSpeciale Eurobarometer over de rechtsstaat Bijzonderheden Datum publicatie24 juli 2024AuteurDirectoraat-generaal Communicatie
