Skip to main content
©christian42/AdobeStock
EU-maatregelen om de energiecrisis aan te pakken

De ongerechtvaardigde militaire agressie van Rusland tegen Oekraïne en het feit dat Rusland de gasvoorziening als wapen gebruikt, hebben geleid tot een ongekende energiecrisis voor de EU. De hierdoor veroorzaakte sterke stijging van de energieprijzen heeft de Europeanen in een moeilijke situatie gebracht. De EU neemt krachtige maatregelen om dit probleem aan te pakken.

Wat de EU al gedaan heeft

De Commissie houdt zich al een jaar bezig met het probleem van de stijgende energieprijzen. Sinds Rusland Oekraïne is binnengevallen en zijn energiebronnen steeds meer als drukmiddel inzet, is de situatie op de energiemarkt aanzienlijk verslechterd.

Hoewel de Russische energieleveringen aanzienlijk zijn gedaald – van 45% van onze gasinvoer vorig jaar tot slechts 14% in september 2022 – is Europa erin geslaagd alternatieve leveranciers te vinden en de vraag te verminderen om het tekort te compenseren.

We hebben ook maatregelen genomen om marktfluctuaties te beperken en buitensporige winsten in de energiesector te laten terugvloeien naar burgers en bedrijven.

Dankzij de toolbox energieprijzen hebben de lidstaten op nationaal niveau talrijke maatregelen genomen om de prijsdruk op burgers en bedrijven te verlichten. In mei hebben we het REPowerEU-plan aangenomen om de EU zo snel mogelijk onafhankelijk te maken van Russische fossiele brandstoffen.

Om de voorzieningszekerheid voor de komende winters te waarborgen, zijn nieuwe minimumverplichtingen voor gasopslag ingevoerd. Ook is het doel de vraag naar gas met 15% te verminderen om vraag en aanbod in Europa beter op elkaar af te stemmen. Tot nu toe zijn de maatregelen om energie te besparen en energie op te slaan succesvol.

In september 2022 zijn nieuwe maatregelen genomen om de vraag naar elektriciteit te verminderen en energieoverschotten voor burgers en bedrijven te gebruiken. 

Op 18 oktober 2022 kwam de Commissie met nieuwe maatregelen voor de gezamenlijke aankoop van gas, prijsbeperkingsmechanismen, transparant infrastructuurgebruik, solidariteit tussen de lidstaten en vraagbeheersing. Dit zal de markt stabieler maken.

Pictogrammen gemaakt met Pixel perfect via www.flaticon.com

In cijfers

5%
verplichting om de vraag naar elektriciteit tijdens piekuren te verminderen
15%
doelstelling om de vraag naar gas te verminderen
92%
gasopslag in de EU

Meer verscheidenheid in onze aanvoer

De EU werkt al maanden samen met internationale partners om de aanvoer verscheidener te maken. Er is een recordhoeveelheid vloeibaar aardgas (lng) ingevoerd en er is meer gas via pijpleidingen geleverd. 

Resultaten

  • Afspraak tussen de EU, Egypte en Israël om aardgas naar Europa te exporteren
  • Afspraak met Azerbeidzjan over een strategisch partnerschap op energiegebied
  • Toezegging van de VS om de EU dit jaar minstens 15 miljard kubieke meter vloeibaar aardgas te leveren
  • In de eerste helft van 2022 steeg de invoer van niet-Russisch vloeibaar aardgas met 19 miljard kubieke meter ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Niet-Russische invoer via pijpleidingen uit Noorwegen, Azerbeidzjan, het Verenigd Koninkrijk en Noord-Afrika nam met 14 miljard kubieke meter toe

Beperken vraag

Een EU-alert kan lidstaten verplichten om hun gasverbruik te verminderen. De EU stelt alles in het werk om de voorzieningszekerheid te waarborgen en consumenten te beschermen.

Resultaten

  • Vermindering van ons gasverbruik met ongeveer 15%
  • Russische gasleveringen via pijpleidingen daalden van 40% naar 9%

De Commissie houdt nauwlettend toezicht op maatregelen om de vraag naar gas te laten dalen. Uit een voorlopige analyse op basis van de verslagen van 15 lidstaten blijkt dat het gasverbruik in de EU in augustus en september 2022 ongeveer 15% lager zou zijn dan het gemiddelde van de voorgaande vijf jaar. Tot maart 2023 zijn elke maand soortgelijke inspanningen nodig. De lidstaten brengen om de twee maanden verslag uit over hun vorderingen. De Commissie staat klaar om een EU-alert af te geven of de streefcijfers te herzien als de huidige maatregelen ontoereikend blijken.

Nieuwe regels voor gasopslag

Gasopslag is belangrijk voor de voorzieningszekerheid van de EU. In een normale winter komt 25 tot 30% van het gasverbruik in de hele EU uit gasopslag.

Sinds juni 2022 schrijft nieuwe wetgeving voor dat ondergrondse gasopslag tegen 1 november 2022 tot 80% en de jaren erna tot 90% moet zijn gevuld, om de gasvoorziening voor de komende winter veilig te stellen.

Actuele cijfers.

Resultaten

  • De EU heeft nu meer dan 90% gas opgeslagen. In februari 2022 was dit 30%. Sindsdien werken we met EU-landen samen om de Europese energiereserves uit te breiden

Samen energie kopen

Lagere rekeningen voor Europese huishoudens en bedrijven

De eerste maatregel om de hoge prijzen aan te pakken, is het verminderen van de vraag. Dit kan een gunstig effect hebben op de elektriciteitsprijzen en de markt tot rust brengen. Op basis van voorstellen van de Commissie zijn de lidstaten het eens geworden over

  • het doel om de totale vraag naar elektriciteit met 10% te verminderen
  • de verplichting om de vraag naar elektriciteit tijdens piekuren met 5% te verminderen

Door de vraag naar elektriciteit op piekmomenten met 5% te verminderen, verlagen we het gasverbruik voor elektriciteit met ongeveer 4% tijdens de winter en verminderen we de druk op de prijzen.

Inkomstenplafond voor goedkope elektriciteitsproductie

“Inframarginale” elektriciteitsproducenten maken uitzonderlijke winsten doordat de groothandelsprijs voor elektriciteit door de hoge gasprijzen omhoog is gedreven, terwijl hun eigen opwekkingskosten niet zijn gestegen. De Commissie stelt daarom een tijdelijk EU-inkomstenplafond voor van 180 euro per MWh voor elektriciteit uit onder meer kernenergie, bruinkool en hernieuwbare bronnen.
Alle inkomsten boven dit niveau worden door de lidstaten geïnd en vloeien terug naar de energieconsumenten, om de gevolgen van de hoge energieprijzen te verzachten.

Een solidariteitsbijdrage van bedrijven in de sector fossiele brandstoffen

Olie-, gas-, steenkool- en raffinagebedrijven hebben de afgelopen maanden enorme winsten gemaakt. Dit kwam voornamelijk door verstoringen van de energiemarkt ten gevolge van de Russische invasie in Oekraïne, en niet zozeer door goede zakelijke beslissingen of investeringen. De hierboven genoemde maatregelen raken deze bedrijven niet. Vanuit het oogpunt van solidariteit en billijkheid moeten alle energiebronnen bijdragen om de gevolgen van de hoge prijzen voor de consument te verzachten. Daarom heeft de Commissie een tijdelijke solidariteitsbijdrage voorgesteld op basis van de overwinsten uit activiteiten in de fossiele brandstofsector in 2022.

Meer solidariteit in de EU

Zonder solidariteit geen Unie: solidariteit is het fundament van doeltreffende maatregelen van de EU. Vijf jaar na het akkoord over de verordening voorzieningszekerheid zijn slechts zes van de veertig mogelijke bilaterale solidariteitsovereenkomsten tussen de lidstaten ondertekend. Dit gaat te traag. Daarom heeft de Commissie voorgesteld standaardregels voor solidariteit vast te leggen, zodat elke lidstaat in een noodsituatie gas van de andere lidstaten ontvangt in ruil voor een billijke compensatie.

De solidariteitsverplichting wordt uitgebreid tot niet op het netwerk aangesloten lidstaten met lng-installaties, op voorwaarde dat het gas kan worden getransporteerd naar de lidstaat waar het nodig is.

Investeringen in infrastructuur

Resultaten

Steun voor huishoudens en bedrijven: actuele voorbeelden

  • Op grond van EU-staatssteunregels heeft de Commissie ingestemd met een Poolse regeling om energie-intensieve bedrijven gedeeltelijk te compenseren voor hogere elektriciteitsprijzen ten gevolge van indirecte emissiekosten.
  • Een Spaanse maatregel van 220 miljoen euro voor Cobra Instalaciones y Servicios, S.A. voor de productie van hernieuwbare waterstof werd eveneens goedgekeurd. De maatregel draagt bij aan de EU-waterstofstrategie en de Europese Green Deal, maakt ons minder afhankelijk van Russische fossiele brandstoffen en bespoedigt de groene transitie, conform het REPowerEU-plan.
  • De Commissie heeft op grond van EU-staatssteunregels een Fins capaciteitsmechanisme van 150 miljoen euro goedgekeurd om de elektriciteitsvoorziening in Finland te waarborgen. De maatregel draagt ook bij tot het verminderen van de CO2-uitstoot in de elektriciteitssector, conform de Europese Green Deal, en aan de doelstelling van het REPowerEU-plan om de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen te verminderen.

Energiebesparende maatregelen: wat kunt u doen?

Energiebesparende maatregelen - tijdslijn

  1. 22 november 2022

    Commissie stelt nieuw instrument voor om buitensporige pieken van de gasprijs tegen te gaan

  2. 30 september 2022

    Akkoord van de ministers van Energie over de verordening betreffende een noodinterventie in verband met de hoge energieprijzen

  3. 14 september 2022

    Voorstel voor een nieuwe noodverordening om de hoge gasprijzen in de EU aan te pakken en de voorzieningszekerheid deze winter te waarborgen

  4. 26 juli 2022

    Akkoord van de ministers van Energie over de verordening inzake gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag

  5. 20 juli 2022

    Voorstel van de Commissie voor een verordening inzake gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag en mededeling “Gas besparen voor een veilige winter”

  6. 27 juni 2022

    Vaststelling van de verordening inzake gasopslag

  7. 18 mei 2022

    De Commissie presenteert het REPowerEU-plan

  8. 23 maart 2022

    Voorstel van de Commissie tot wijziging van de verordening betreffende de veiligstelling van de gasvoorziening en een mededeling over voorzieningszekerheid en betaalbare energieprijzen

  9. 8 maart 2022

    Mededeling „REPowerEU”: gezamenlijke EU-actie voor beter betaalbare, veiligere en duurzamere energie

  10. 13 oktober 2021

    Mededeling “De stijgende energieprijzen aanpakken: een toolbox met initiatieven en steunmaatregelen”

Documenten

 

18 OKTOBER 2022
Factsheet on EU’s response to the high energy prices and security of supply
English
(HTML)
Downloaden

 

18 OKTOBER 2022
Factsheet - Energy Emergency: preparing, purchasing and protecting the EU together
English
(5.95 KB - HTML)
Downloaden

 

14 SEPTEMBER 2022
Emergency Intervention
English
(5.95 KB - HTML)
Downloaden

 

18 MEI 2022
Factsheet on the International Energy Strategy
English
(5.95 KB - HTML)
Downloaden

 

18 MEI 2022
Factsheet on Energy Savings
English
(5.95 KB - HTML)
Downloaden

 

18 MEI 2022
Factsheet on Clean Energy
English
(5.95 KB - HTML)
Downloaden

 

13 OKTOBER 2021
Tackling rising energy prices: A toolbox for action and support
English
(5.95 KB - HTML)
Downloaden

 

18 OKTOBER 2022
EU Energy Market and Energy Prices
English
(5.95 KB - HTML)
Downloaden