Czarnobyl 40 lat później: nauka na błędach

We wczesnych godzinach 26 kwietnia 1986 r. rutynowy test w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej szybko przerodził się w największą katastrofę nuklearną na świecie. Połączenie poważnych wad konstrukcyjnych reaktora oraz błędu ludzkiego doprowadziło do katastrofalnej eksplozji, która uwolniła ogromne ilości promieniowania.

Nigdy nie poznamy prawdziwej liczby ofiar tej katastrofy, ale w kolejnych latach przesiedlono około 350 tys. osób, a około 600 tys. likwidatorów naraziło życie, uczestnicząc w działaniach mających opanować skutki wybuchu. 

40 lat później Czarnobyl stał się przykładem współpracy, która ma naprawić wyrządzone szkody.

Od powstania państwa ukraińskiego w 1991 r. UE i Ukraina współpracują w zakresie bezpieczeństwa jądrowego. W tym czasie UE sfinansowała działania na rzecz bezpieczeństwa jądrowego w Ukrainie o wartości ponad 1 mld euro. 

Kluczowym elementem tego wsparcia jest wkład w wysokości 423 mln euro na rzecz nowej bezpiecznej powłoki – ogromnej łukowej struktury umieszczonej w Czarnobylu nad zniszczonym reaktorem nr 4, aby zapobiec wyciekowi radioaktywnego materiału. W wyniku rosyjskiego ataku dronów w lutym 2025 r. struktura ta została poważnie uszkodzona, a Komisja Europejska przeznaczyła kolejne 37 mln euro na przywrócenie jej pełnej funkcjonalności do 2030 r.

W Czarnobylu funkcjonuje też Przemysłowy Kompleks Gospodarki Stałymi Odpadami Radioaktywnymi (ICSRM) – projekt finansowany w dużej mierze przez UE. Jego celem jest wspieranie działań związanych z wycofywaniem czarnobylskiej elektrowni z eksploatacji. ICSRM pomaga w przetwarzaniu, kondycjonowaniu i bezpiecznym przechowywaniu stałych odpadów promieniotwórczych obecnie znajdujących się na miejscu.

Europejski Instrument Współpracy Międzynarodowej w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego na lata 2021–2027 to unijny program pomocy zewnętrznej na rzecz bezpieczeństwa jądrowego. Wspiera propagowanie kultury bezpieczeństwa jądrowego, bezpieczne gospodarowanie odpadami promieniotwórczymi oraz wdrażanie skutecznych i wydajnych zabezpieczeń materiałów jądrowych.

Zarządzanie bezpieczeństwem jądrowym i przygotowania na przyszłość muszą opierać się na wnioskach wyciągniętych z przeszłości. UE stale podejmuje skoordynowane działania na szczeblu globalnym, aby zagwarantować, że proces ten przebiega prawidłowo.

Więcej informacji

Oświadczenie Komisji

Solidarność UE z Ukrainą

Europejski Instrument Współpracy Międzynarodowej w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego

Euratom