Tsjernobyl, 40 jaar later: lessen uit het verleden

In de vroege ochtend van 26 april 1986 escaleerde een geplande routinetest in de kerncentrale van Tsjernobyl snel tot het grootste nucleaire ongeval ter wereld. Een combinatie van kritieke tekortkomingen in het ontwerp van de reactor en menselijke fouten leidde tot een catastrofale explosie, waarbij enorme hoeveelheden straling vrijkwamen.

Het werkelijke aantal slachtoffers zal wel nooit bekend worden, maar in de daaropvolgende jaren hebben ongeveer 350 000 mensen hun huis moeten verlaten, terwijl 600 000 mannen hun leven op het spel hebben gezet om de ramp te bestrijden. 

40 jaar later is Tsjernobyl een voorbeeld geworden van samenwerking om die situatie te verbeteren.

De EU en Oekraïne werken sinds de oprichting van de Oekraïense staat in 1991 samen op het gebied van nucleaire veiligheid. Sindsdien heeft de EU voor meer dan 1 miljard euro aan activiteiten voor de nucleaire veiligheid in Oekraïne gefinancierd. 

Een belangrijk onderdeel van deze steun is de bijdrage van 423 miljoen euro voor de nieuwe sarcofaag, een enorme boogstructuur over de vernietigde unit 4 in Tsjernobyl heen, om radioactieve lekken te voorkomen. Na een Russische droneaanval in februari 2025 werd deze structuur zwaar beschadigd en heeft de Europese Commissie 37 miljoen EUR extra uitgetrokken om de structuur voor 2030 volledig operationeel te maken.

Ter ondersteuning van de verdere ontmanteling van Tsjernobyl is er het ICSRM (industrieel complex voor het beheer van vast radioactief afval) in Tsjernobyl, een project dat grotendeels door de EU wordt gefinancierd. Het draagt bij tot de behandeling, de conditionering en de veilige opslag van het vaste radioactieve afval dat momenteel ter plaatse wordt opgeslagen.

Het Europees instrument voor internationale samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid (INSC) 2021-2027 is het externe bijstandsprogramma van de EU voor nucleaire veiligheid. Het bevordert een cultuur van nucleaire veiligheid, het veilige beheer van radioactief afval en doeltreffende en efficiënte nucleaire veiligheidscontroles.

De lessen uit het verleden leren ons hoe we de nucleaire veiligheid moeten bewaken en hoe we ons op de toekomst kunnen voorbereiden. Met dit doel voor ogen blijft de EU op mondiaal niveau gecoördineerd samenwerken.

Meer informatie

Verklaring van de Commissie

EU-solidariteit met Oekraïne

Europees Instrument voor samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid

Euratom