Zdobywanie wiedzy bez ograniczeń
W UE pielęgnujemy to, co najcenniejsze: swobodę pogłębiania wiedzy oraz prawo do czerpania wiedzy z rzetelnych źródeł.
W niektórych częściach świata naukowcy spotykają się z presją, cenzurą lub groźbami. W UE mogą oni prowadzić badania w sposób niezależny, ponieważ wolność badań naukowych jest jedną z podstawowych wartości w demokratycznym społeczeństwie.
W demokracji idee mogą swobodnie rozkwitać – tutaj każdy ma prawo je zgłębiać, poddawać w wątpliwość i omawiać z innymi. Niezależnie od tego, czy jesteś naukowcem, studentem czy po prostu osobą ciekawą świata, w UE Twoja wolność akademicka podlega ochronie.
Co to dla Ciebie oznacza?
Masz wolność zgłębiania idei bez obawW Unii Europejskiej naukowcy i kadra akademicka mają prawo wybierać tematy swoich badań, zadawać niewygodne pytania i opierać się na dowodach – nawet jeśli prowadzą one do kontrowersyjnych lub trudnych wniosków.
Wiedza jest niezależna od ingerencji politycznychUniwersytety i organizacje badawcze w UE są chronione przed nieuzasadnioną ingerencją, w związku z czym decyzje dotyczące badań zapadają na podstawie kryteriów naukowych, a nie politycznych.
Możesz otwarcie dzielić się wynikami badań i dyskutować na ich tematW UE naukowcy mogą publikować wyniki badań, wypowiadać się na temat swojej pracy i brać udział w debacie publicznej. Otwarta wymiana poglądów, różnice zdań i krytyczna analiza są chronione – stanowią one nieodłączny element rozwoju zarówno nauki, jak i demokracji.
Jak UE chroni te wolności?
Ochrona to nie puste słowa, można ją wyegzekwować:
Karta praw podstawowych gwarantuje wolność nauki, a także wolność myśli, wypowiedzi i informacji. Prawo do wiedzy jest jedną z podstawowych wartości UE.
Oznacza to również, że UE udziela konkretnego wsparcia ludziom i instytucjom przyczyniającym się do postępów naukowych. UE pomaga chronić wolność naukową, finansując projekty, które gwarantują, że europejskie badania naukowe są niezależne, otwarte i oparte na współpracy.
Na przykład za pośrednictwem programu „Horyzont Europa” UE wspiera naukowców w różnych państwach członkowskich we wspólnym stawianiu czoła globalnym wyzwaniom – takim jak choroby nowotworowe, zmiany klimatu czy czysta energia – umożliwiając im dzielenie się wynikami badań w skali światowej.
UE tworzy również europejską przestrzeń badawczą (EPB) – jednolitą, ponadgraniczną przestrzeń dla badań naukowych, innowacji i technologii. Jej celem jest zapewnienie, by europejska nauka pozostała otwarta i opierała się na współpracy.
Co myślą Europejczycy
Źródła: Eurobarometr, grudzień 2025 r.
