Akt UE w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie – najważniejsze informacje
Akt UE w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie jest inicjatywą wywodzącą się z planu przemysłowego Zielonego Ładu, której celem jest zwiększenie skali produkcji czystych technologii w UE. Oznacza to podniesienie zdolności produkcyjnych UE w zakresie technologii, które wspierają przejście na czystą energię i które podczas stosowania emitują bardzo niskie, zerowe lub ujemne ilości gazów cieplarnianych.
Akt ten pobudzi inwestycje, stworzy lepsze warunki dla czystych technologii oraz poprawi ich dostęp do rynku w UE. Celem jest, aby do 2030 r. UE była w stanie zaspokoić co najmniej 40 proc. swojego rocznego zapotrzebowania na technologie neutralne emisyjne. Przyspieszy to postępy w realizacji celów UE w zakresie klimatu i energii na 2030 r. oraz przejścia na neutralność klimatyczną do 2050 r. Jednocześnie przemysł UE stanie się bardziej konkurencyjny, powstaną wysokiej jakości miejsca pracy, a UE stanie się bardziej niezależna energetycznie.
Akt upraszcza również ramy regulacyjne dotyczące produkcji tych technologii. Zwiększy to konkurencyjności przemysłu technologii neutralnych emisyjnie w Europie oraz przyspieszy rozwój możliwości składowania CO2.
Akt dotyczy technologii, które w znacznym stopniu przyczynią się do obniżenia emisyjności. Wspiera on zwłaszcza strategiczne technologie neutralne emisyjnie, które są dostępne na rynku i mają znaczny potencjał rozwojowy. Takie technologie wzmacniają konkurencyjność przemysłu UE i odporność jej systemu energetycznego, a jednocześnie umożliwiają przejście na czystą energię.
6 lutego 2024 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęły porozumienie polityczne dotyczące aktu w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie. Akt ten wejdzie w życie po formalnym przyjęciu.
Kluczowe technologie
Fotowoltaiczna i termiczna energia słoneczna
Elektrolizery i ogniwa paliwowe
Energia wiatrowa na lądzie i morskie odnawialne źródła energii
Zrównoważony biogaz/biometan
Akumulatory i magazynowanie
Wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla
Pompy ciepła i energia geotermiczna
Technologie sieciowe
Środki przewidziane w akcie służą również wsparciu innych technologii neutralnych emisyjnie, takich jak technologie zrównoważonych paliw alternatywnych, zaawansowane technologie produkcji energii w procesach jądrowych z minimalną ilością odpadów z cyklu paliwowego, małe reaktory modułowe i najwyższej klasy paliwa.
Aby pobudzić inwestycje w technologie neutralne emisyjnie, w akcie proponuje się:
- Strategiczne projekty neutralne emisyjnie: określenie projektów priorytetowych niezbędnych do poprawy odporności i konkurencyjności unijnego przemysłu neutralnego emisyjnie
- Ograniczenie biurokracji i przyspieszone wydawanie pozwoleń: zmniejszenie obciążenia administracyjnego związanego z opracowywaniem projektów w dziedzinie produkcji technologii neutralnych emisyjnie oraz prostsze i szybsze procedury wydawania pozwoleń; dotyczy to w szczególności projektów strategicznych, którym jeszcze szybsze wydawanie zezwoleń przyniesie korzyści polegające na zwiększeniu pewności planowania i inwestycji
- Moc zatłaczania CO2: wsparcie projektów dotyczących wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, zwłaszcza dzięki większej dostępności składowisk
- Przyciąganie inwestycji: przyciąganie inwestycji za pośrednictwem Platformy Europy Neutralnej Emisyjnie i Europejskiego Banku Wodorowego
- Ułatwianie dostępu do rynków: zwiększenie popytu na odnawialne źródła energii poprzez wdrożenie kryteriów zrównoważonego rozwoju i odporności w ramach procedur udzielenia zamówień publicznych i aukcji
- Innowacje: stworzenie piaskownic regulacyjnych, które pomogą w opracowywaniu i testowaniu innowacyjnych technologii neutralnych emisyjnie oraz stworzą równe warunki działania na potrzeby innowacji
- Podnoszenie umiejętności: utworzenie akademii przemysłu neutralnego emisyjnie, przy wsparciu i nadzorze ze strony Platformy Europy Neutralnej Emisyjnie. Zapewnią one szkolenia i edukację w dziedzinie technologii neutralnych emisyjnie oraz przyczynią się do stworzenia wysokiej jakości miejsc pracy
Platforma Europy Neutralnej Emisyjnie
Platforma Europy Neutralnej Emisyjnie pomoże w nadzorze nad wszystkimi działaniami przewidzianymi w akcie. Będą w niej uczestniczyć Komisja Europejska i państwa członkowskie, aby koordynować i omawiać proponowane działania. Do udziału w pracach platformy mogą być zaproszeni przedstawiciele przemysłu i inni eksperci.
Europejski Bank Wodoru
Wodór to jedna z kluczowych technologii przewidzianych w europejskim akcie w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie. Jest on niezbędny do obniżenia emisyjności europejskiego przemysłu i osiągnięcia unijnych celów klimatycznych do 2030 r. oraz neutralności klimatycznej do 2050 r. Zwiększając produkcję odnawialnego wodoru, ograniczymy wykorzystanie paliw kopalnych w przemyśle europejskim i zaspokoimy potrzeby sektorów trudnych do zelektryfikowania.
Europejski Bank Wodoru będzie wspierał wykorzystanie wodoru odnawialnego w UE, a także jego import od partnerów międzynarodowych. Ma to na celu odblokowanie prywatnych inwestycji w łańcuchy wartości wodoru poprzez skuteczne połączenie podaży energii ze źródeł odnawialnych z popytem i sprostanie wyzwaniom związanym z inwestycjami początkowymi.
Bank stworzy nowy europejski rynek wodoru, zaoferuje nowe możliwości wzrostu gospodarczego i wysokiej jakości miejsca pracy oraz pomoże zrealizować cele UE w zakresie wodoru, zgodnie z planem REPowerEU i dążeniem do neutralności klimatycznej.
Pierwsze aukcje pilotażowe w ramach funduszu innowacyjnego, które wspierają produkcję wodoru odnawialnego, zostaną uruchomione jesienią 2023 r. Stanowi to wyraźny sygnał, że Europa jest odpowiednim miejscem dla produkcji wodoru.
Kontekst
UE zobowiązała się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., jednak w dalszym ciągu pozostaje importerem netto kilku technologii i komponentów neutralnych emisyjnie, które mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia tego celu. W związku z tym Komisja zaproponowała akt w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie w ramach planu przemysłowego Zielonego Ładu, aby zapewnić, że transformacja ekologiczna nie będzie zagrożona strategicznymi zależnościami. Dzięki ustanowieniu celu w zakresie łącznych zdolności produkcyjnych na 2030 r. i uproszczeniu ram regulacyjnych dotyczących technologii neutralnych emisyjnie, akt ten umożliwi UE osiągnięcie pozycji lidera przemysłu na tym rynku. Na podstawie wniosków wyciągniętych z pandemii COVID-19 i kryzysu energetycznego akt zagwarantuje, że łańcuchy dostaw nie będą już narażone na zakłócenia oraz że przejście na czystą energię będzie wspierane przez wystarczające krajowe zdolności produkcyjne.