Działania na rzecz zrównoważonej konsumpcji

Wspólne podejście do starych zapasów, czyli produktów wyprodukowanych przed wejściem w życie nowych przepisów

W czerwcu 2026 r. organy ds. współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów uzgodniły wspólne podejście do tzw. starych zapasów na podstawie dyrektywy w sprawie wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej (dyrektywa (UE) 2024/825). Ten dokument ma na celu wspieranie spójnego i proporcjonalnego podejścia do egzekwowania przepisów w całej Unii Europejskiej podczas przechodzenia na nowe przepisy, które mają zastosowanie od 27 września 2026 r.

Pojęcie „stare zapasy” dotyczy produktów lub opakowań opatrzonych oświadczeniami środowiskowymi lub etykietami dotyczącymi zrównoważonego charakteru, które zostały wyprodukowane, zamówione, rozdystrybuowane lub umieszczone na półkach sprzedawców detalicznych przed tą datą.

Organy ds. współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów uzgodniły następujące wspólne zasady dotyczące „starych zapasów”:

• Oczekuje się, że przedsiębiorcy, w odpowiednim czasie i w dobrej wierze, podejmą działania w celu zapewnienia zgodności z nowymi przepisami i niezwłocznego dostosowania swoich praktyk stosowanych wobec konsumentów.
• Organy egzekwowania prawa mogą przyjąć podejście etapowe, gdyby wystąpiły rzeczywiste i konkretne trudności przejściowe, zwłaszcza na wczesnych etapach stosowania nowych przepisów.
• W poszczególnych przypadkach można wziąć pod uwagę ograniczenia praktyczne, takie jak cykle pakowania, wielkość zapasów, wcześniejsze zamówienia na produkcję, zależności w łańcuchu dostaw, okres trwałości produktu oraz wykonalność środków naprawczych.
• Oczekuje się, że przedsiębiorcy podejmą rozsądne i proporcjonalne działania, takie jak aktualizacja oświadczeń online, dostosowanie nowych opakowań, korekta materiałów reklamowych i dostarczanie skorygowanych informacji w punkcie sprzedaży, jeżeli jest to konieczne i wykonalne.
• Organy mogą odstąpić od wymogu zastosowania środków nieproporcjonalnych, takich jak zniszczenie lub wycofanie produktów, jeżeli spowodowałoby to nadmierne koszty lub niepotrzebne szkody dla środowiska.
• W uzasadnionych sytuacjach związanych ze starymi zapasami przed rozważeniem sankcji organy mogą preferować podejście ukierunkowane na zapewnienie zgodności z przepisami, w tym wytyczne, wnioski o udzielenie informacji i środki naprawcze.

Oświadczenia dotyczące recyklingu zamieszczone na plastikowych butelkach

W listopadzie 2023 r. Europejska Organizacja Konsumentów (BEUC) wydała ostrzeżenie zewnętrzne dotyczące przedsiębiorstw sprzedających butelkowane produkty, które na butelkach z tworzyw sztucznych zamieszczają wprowadzające w błąd oświadczenia dotyczące ekologiczności.

W następstwie tego ostrzeżenia koncerny Coca-Cola i Nestlé Waters skontaktowały się z Komisją Europejską i dobrowolnie nawiązały rozmowy z siecią CPC. Za koordynację rozmów odpowiadały szwedzka Agencja Ochrony Konsumentów i węgierski organ ds. konkurencji. Oprócz tego Komisja i sieć współpracy w zakresie ochrony konsumenta nawiązały dialog z Danone.

W wyniku tych rozmów firmy Coca-Cola, Nestlé Waters i Danone zobowiązały się w odniesieniu do swoich własnych oświadczeń i z zastrzeżeniem konkretnego sformułowania poszczególnych zobowiązań, do:

• dodania zwrotów w sposób wyraźny wykluczających zakrętkę i etykietę (np.: „100% z recyklingu. Nie dotyczy zakrętki ani etykiety.”), czcionką tej samej wielkości i zbliżoną jak w przypadku oświadczeń takich jak „Jestem butelką wykonaną w 100% z plastiku z recyklingu” czy „Ta butelka w 100% nadaje się do recyklingu”
• niestosowania oświadczeń takich jak „Oddaj mnie z powrotem do recyklingu” lub „Do zobaczenia wkrótce!” zachęcających do oddawania butelek do recyklingu i sugerujących, że mamy do czynienia z obiegiem zamkniętym. koncerny mogą jednak zachęcać we właściwy sposób do oddawania pustych butelek, w tym zamieszczając hasła takie jak „Oddaj mnie do recyklingu”
• dopilnowania, aby wygląd etykiety i materiały marketingowe nie wprowadzały konsumentów w błąd co do korzyści środowiskowych opakowania
• zadbania o to, by kampanie marketingowe prowadzone na stronach internetowych i w mediach społecznościowych odzwierciedlały podjęte zobowiązania.

Krajowe organy ochrony konsumentów zajmą się teraz monitorowaniem realizacji tych zobowiązań.

Komisja Europejska będzie również koordynować przeprowadzaną przez te organy ocenę praktyk innych dużych koncernów sprzedających butelkowane produkty na jednolitym rynku, a w razie potrzeby wywrze na nie presję, aby przestrzegały tych samych zobowiązań.

Zbiorniki AdBlue w samochodach koncernu Stellantis

W następstwie ostrzeżeń wydanych przez stowarzyszenia konsumenckie we Włoszech i w Hiszpanii Europejska Organizacja Konsumentów (BEUC) wezwała sieć współpracy w zakresie ochrony konsumenta do wszczęcia ogólnounijnego dochodzenia w sprawie problemów technicznych związanych ze zbiornikami AdBlue w niektórych pojazdach z silnikiem Diesla produkowanych przez koncern Stellantis.

AdBlue to płyn do silników Diesla, który umożliwia prawidłowe działanie układu SCR (układ selektywnej redukcji katalitycznej) i ogranicza emisje szkodliwego tlenku azotu.  

Klienci skarżyli się, że wbudowane oprogramowanie w niektórych pojazdach z silnikami Diesla produkcji Stellantis (takich marek jak Peugeot, Citroën, DS lub Opel) w okresie od stycznia 2014 r. do sierpnia 2020 r. błędnie wskazywało, że zbiornik AdBlue był prawie lub całkowicie pusty. W rezultacie silnik gasł, uniemożliwiając ponowne uruchomienie, i konieczne były kosztowne naprawy.

Koncern Stellantis wyjaśnił, że problemy techniczne związane ze zbiornikiem dotyczyły starszych generacji pojazdów, podczas gdy nowe samochody są wyposażone w ulepszone podzespoły.  

Środki kompensacyjne uzgodnione przez Stellantis  

We wrześniu 2023 r. włoski organ ds. konkurencji (AGCM) zbadał tę kwestię i uzgodnił ze Stellantis szereg środków kompensacyjnych dla konsumentów we Włoszech.

W wyniku dialogu z Komisją i siecią współpracy w zakresie ochrony konsumenta koncern zgodził się rozszerzyć te środki na wszystkie państwa członkowskie i zaproponował pewne dodatkowe zobowiązania, w tym:

• Przedłużenie specjalnej gwarancji dla swoich marek , tj. Peugeot, Citroën, DS i Opel. W jej ramach Stellantis pokrywa koszty części w zależności od wieku i przebiegu pojazdu, wykraczając poza wymogi standardowej gwarancji. Świadczenie to obowiązuje do 8 lat od daty produkcji danego pojazdu. W związku z tym pojazdy wyprodukowane w sierpniu 2020 r. będą objęte tą gwarancją do 2028 r. W przypadku kwalifikujących się pojazdów do 5 lat użytkowania i do 150 tys. km Stellantis zwraca 100 proc. kosztów części. Jeżeli pojazd ma od 5 do 8 lat, koncern pokrywa od 30 do 90 proc. kosztów części, w zależności od przebiegu pojazdu.
• Uzupełnienie specjalnej gwarancji kwotą 30 euro na pokrycie robocizny, co w niektórych przypadkach stanowi około 20 proc. średnich kosztów robocizny.
• Pokrycie przez koncern 100 proc. kosztów części i robocizny za konsumentów zmagających się z nawracającymi problemami (klientów, którzy udali się do autoryzowanego serwisu w celu wymiany zbiornika po raz drugi nie później niż po przejechaniu 50 tys. km lub upłynięciu 24 miesięcy od poprzedniej wymiany, przeprowadzonej w autoryzowanym punkcie naprawczym i udokumentowanej fakturą; z wyłączeniem pojazdów używanych. Środek obowiązuje do sierpnia 2028 r.).
• Kompensacyjne płatności ryczałtowe dla konsumentów, którzy w okresie od 1 stycznia 2021 r. otrzymali mniej korzystne zwroty niż oferowane w ramach specjalnej rozszerzonej gwarancji.
• Organizowanie szkoleń dla sieci dystrybutorów i pracowników obsługi klienta, aby zapewnić konsumentom odpowiedni poziom informowania o przysługujących im świadczeniach. =

Stellantis uruchomi również platformę do obliczania praw do dodatkowej kompensacji dla poszkodowanych konsumentów, którzy otrzymali już świadczenie w przeszłości. Platforma będzie dostępna w połowie stycznia 2025 r.  

Pseudoekologiczny marketing w sektorze podróży lotniczych

W następstwie rozmów z Komisją Europejską i organami zrzeszonymi w ramach sieci współpracy w zakresie ochrony konsumenta (CPC) 21 linii lotniczych zobowiązało się do zmiany stosowanych praktyk polegających na używaniu wprowadzających w błąd twierdzeń dotyczących ekologiczności usług.

Ta skoordynowana akcja – której przewodziły belgijska Dyrekcja Generalna ds. Inspekcji Gospodarczej, holenderski Urząd ds. Konsumentów i Rynków, norweski Urząd ds. Konsumentów i hiszpańska Dyrekcja Generalna ds. Konsumentów – rozpoczęła się w czerwcu 2023 r. po tym, jak Europejska Organizacja Konsumentów (BEUC) potępiła wprowadzające w błąd twierdzenia dotyczące klimatu wykorzystywane przez siedemnaście europejskich linii lotniczych.

Podczas rozmów linie lotnicze omówiły następujące zobowiązania:

1. wyjaśnienie, że emisje dwutlenku węgla z konkretnego lotu nie mogą zostać zneutralizowane, skompensowane ani bezpośrednio zredukowane za pomocą składek lub opłat
2. stosowanie terminu „zrównoważone paliwa lotnicze” (SAF) tylko wtedy, gdy jest to odpowiednio uzasadnione
3. zaprzestanie stosowania niejasnej terminologii i ilustracji, które sugerują treści ekologiczne, oraz wyraźne stwierdzenie, że lotnictwo jest sektorem wysoce zanieczyszczającym środowisko
4. wyjaśnienie twierdzeń dotyczących efektywności środowiskowej w przyszłości (np. zerowa emisja netto gazów cieplarnianych)
5. przedstawienie obliczeń emisji dwutlenku węgla w sposób jasny i przejrzysty, zgodnie z prawem UE
6. dostarczenie wystarczających dowodów naukowych i informacji na poparcie wszelkich porównań efektywności środowiskowej.

Wszystkie linie lotnicze zgodziły się między innymi na wprowadzenie zmian w swoich praktykach, w tym przede wszystkim na usunięcie oświadczeń, zgodnie z którymi emisje dwutlenku węgla z poszczególnych lotów mogą zostać zneutralizowane, skompensowane lub bezpośrednio zredukowane poprzez płatności na projekty klimatyczne lub alternatywne paliwa lotnicze. Poniżej znajduje się szczegółowa tabela z uzgodnionymi zobowiązaniami w podziale na linie lotnicze.

Krajowe organy ochrony konsumentów zajmą się teraz monitorowaniem terminowej realizacji tych zobowiązań. W przypadku gdy zobowiązania zostaną uznane za niewystarczające lub niewłaściwie wdrożone, organy te mogą zastosować środki przymusu po to, by praktyki linii lotniczych zostały dostosowane do unijnego prawa ochrony konsumentów oraz aby zapewnić uczciwą konkurencję i równe warunki prowadzenia działalności w całym sektorze lotnictwa.

Zalando

W wyniku dialogu z Komisją Europejską i krajowymi organami ochrony konsumentów platforma Zalando zobowiązała się usunąć oznaczenia i ikony dotyczące zrównoważoności, które były wyświetlane obok oferowanych produktów. Takie oświadczenia mogą wprowadzać konsumentów w błąd co do środowiskowych cech produktów.    

W kwietniu 2022 r. sieć współpracy w zakresie ochrony konsumenta, koordynowana przez Komisję Europejską i pod przewodnictwem czterech organów z Niemiec, Danii, Norwegii i Szwecji, rozpoczęła akcję kontrolną dotyczącą Zalando. Wówczas sieć skupiała się przede wszystkim na stosowanym przez Zalando oznaczeniu zrównoważoności produktów. W trakcie akcji i w jej wyniku platforma usunęła to oznaczenie i zobowiązała się do nieużywania go w przyszłości. Pozostawały jednak obawy dotyczące wprowadzających w błąd ikon środowiskowych, które Zalando wdrożyło po usunięciu oznaczenia zrównoważoności. Sieć współpracy w zakresie ochrony konsumenta była również zaniepokojona formą i działaniem filtra oraz nieodpowiednim umotywowaniem oświadczeń środowiskowych.  

W wyniku dialogu z siecią platforma Zalando zobowiązała się: 

• usunąć pierwotnie używane oznaczenie zrównoważoności ze wszystkich stron internetowych; 
• usunąć wszystkie wprowadzające w błąd ikony związane z ochroną środowiska, które były wyświetlane obok produktów (np. liście lub drzewa);  
• nie używać już terminu „zrównoważoność” ani innych terminów sugerujących korzyści środowiskowe lub etyczne, bez dołączenia odpowiedniego objaśnienia w pobliżu takiego terminu. Zamiast tego Zalando będzie stosowało termin „standard produktu” lub podobne wyrażenia, uwzględniając jasne informacje na temat konkretnych cech produktu, w tym procentowego składu materiałów spełniających dany standard (np. materiałów pochodzących z recyklingu); 
• usunąć ikony i termin „zrównoważoność” również z filtra, a zamiast tego wprowadzić termin „standard produktu” umożliwiający konsumentom filtrowanie i wybór produktów na podstawie konkretnych cech; 
• zmienić funkcję filtra „match any” („wszystkie pasujące”), aby umożliwić wyselekcjonowanie produktów na podstawie jednego kryterium w odniesieniu do danej cechy produktu; 
• uwzględnić jasne i szczegółowe informacje na temat korzyści środowiskowych lub etycznych produktu na podstronie danego produktu, np. opis cech produktu wraz z konkretnymi wartościami procentowymi;  
• zmienić stronę poświęconą zrównoważoności poprzez dodanie dwóch nowych stron: jednej poświęconej dodatkowym informacjom na temat standardów produktów oraz drugiej na temat podejścia i strategii Zalando w zakresie zrównoważoności;  
• zapewnić, aby oświadczenia środowiskowe Zalando dotyczyły tych aspektów produktu, które mają rzeczywisty wpływ na środowisko.