Page contents Page contents Trzy zasadyTo, w jaki sposób i w jakich obszarach działa UE, określają trzy zasady. Są to:zasada przyznania kompetencji – kompetencje Unii zostały jej przyznane na mocy unijnych traktatów, ratyfikowanych przez wszystkie kraje UEzasada proporcjonalności – działania Unii nie mogą wykraczać poza działania niezbędne do osiągnięcia celów wyznaczonych w traktatachzasada pomocniczości – w dziedzinach, w których działania podejmować mogą i UE, i rządy krajowe, UE może podjąć działania tylko wówczas, gdy jej działania będą skuteczniejsze.Dziedziny, w których tylko UE może stanowić prawoW niektórych dziedzinach tylko UE może stanowić prawo. Rola państw członkowskich ogranicza się wówczas do stosowania prawa, o ile UE nie zezwoli im na samodzielne przyjęcie pewnych przepisów. W tych obszarach UE ma zgodnie z traktatami „wyłączną kompetencję”. Te obszary to:unia celnareguły konkurencji jednolitego rynkupolityka pieniężna dotycząca krajów strefy eurohandel i umowy międzynarodowe (pod pewnymi warunkami)rośliny i zwierzęta morskie w ramach wspólnej polityki rybołówstwa.Dziedziny, w których stanowić prawo mogą UE lub rządy krajoweW niektórych dziedzinach stanowić prawo mogą zarówno UE, jak i rządy krajowe. Ale kraje członkowskie mogą to zrobić tylko, jeśli UE nie wystąpiła jeszcze z wnioskiem ustawodawczym lub zdecydowała, że tego nie zrobi. W tych obszarach UE ma zgodnie z traktatami „kompetencje dzielone”. Te obszary to:jednolity rynekzatrudnienie i sprawy społecznespójność gospodarcza, społeczna i terytorialnarolnictworybołówstwośrodowiskoochrona konsumentówtransportsieci transeuropejskieenergiasprawiedliwość i prawa podstawowemigracja i sprawy wewnętrznezdrowie publiczne (w odniesieniu do aspektów określonych w art. 168 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) badania naukowe i przestrzeń kosmicznawspółpraca na rzecz rozwoju i pomoc humanitarnaDziedziny, w których prawo stanowią państwa członkowskie, a UE pełni rolę pomocnicząW niektórych obszarach UE może jedynie wspierać, koordynować lub uzupełniać działania państw członkowskich. Nie ma kompetencji do uchwalania aktów prawnych i nie wolno jej wchodzić w kompetencje państw członkowskich. W tych obszarach UE ma zgodnie z traktatami „kompetencje uzupełniające”. Te obszary to:zdrowie publiczneprzemysłkulturaturystykakształcenie i szkolenie, młodzież i sportochrona ludnościwspółpraca administracyjnaSzczególne kompetencje UEW niektórych dziedzinach UE ma „szczególne kompetencje”, dzięki czemu może odgrywać szczególną rolę lub realizować działania wychodzące poza normalny zakres jej kompetencji na mocy traktatów. Te dziedziny to:koordynacja polityki gospodarczej i zatrudnieniakształtowanie i realizacja wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa„klauzula elastyczności”, zgodnie z którą UE może na ściśle określonych warunkach podjąć działania wykraczające poza zakres jej kompetencji Podobne strony Sposób podejmowania decyzjiWięcej informacji o przepisach UE
