An t-athrú aeráide, an luas méadaitheach ar fhorbairt teicneolaíochtaí, nó athruithe geopholaitíochta, is samplaí iad sin go léir de threochtaí a bhfuil difear an-mhór á dhéanamh acu do shaol mhuintir na hEorpa. Tá an claochlú sin ag tarlú ar gach leibhéal, ón bpolaitíocht áitiúil go dtí na struchtúir chumhachta dhomhanda. Chun bheith ag súil leis na hathruithe sin, ullmhúchán a dhéanamh dóibh agus tacú leis na haistrithe chuig Eoraip atá glas, digiteach agus níos cothroime, tá an Coimisiún ag neartú chultúr na hullmhachta agus an réamhcheaptha beartas atá bunaithe ar fhianaise. Sin é an fáth a ndéanann an Coimisiún infheistíocht in iarrachtaí chun an fhadbhreathnaitheacht straitéiseach a leabú ina chuid oibre.

Cad atá i gceist leis an bhfadbhreathnaitheacht straitéiseach?
Is é atá i gceist le fadbhreathnaitheacht an disciplín a bhaineann le forbairtí a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo a fhiosrú agus a thuar chun an todhchaí is fearr a mhúnlú. Chun é sin a dhéanamh, baineann sé leas as intleacht chomhchoiteann ar bhealach struchtúrtha córasach. Ar an lámh eile, féachann an fhadbhreathnaitheacht straitéiseach le léargais amach anseo a leabú ina cheapadh beartas, ina phleanáil straitéiseach agus ina ullmhacht. Cuidíonn sé leis an Aontas ullmhú do thurraingí agus deiseanna amach anseo agus iad a thuar, sin agus an todhchaí atá uainn a mhúnlú.
Ní tuar na todhchaí a bhíonn i gceist leis an bhfadbhreathnaitheacht straitéiseach; féachann sí ar thodhchaíochtaí difriúla féideartha, in éineacht leis na deiseanna agus na dúshláin a d'fhéadfadh a bheith ag baint léi. Sa deireadh thiar thall, cuidíonn sí le lucht déanta beartas gníomhú san am i láthair chun an todhchaí atá uainn a mhúnlú.
Na príomhpháirtithe
Ar an leibhéal polaitiúil, tá an fhadbhreathnaitheacht straitéiseach faoi fhreagracht an Choimisinéara um Chothroime idirghlúine, um an Óige, um Chultúr agus Spórt. An Ard-Rúnaíocht agus an tAirmheán Comhpháirteach Taighde, is iad atá i gceannas ar an sainordú a chur i bhfeidhm (an tAirmheán ag baint úsáid as a inniúlachtaí fadbhreathnaitheachta inmheánacha). Déanann an Líonra Fadbhreathnaitheachta Straitéisí de chuid an Choimisiúin deimhin de chomhordú beartas fadtéarmach idir na hArd-Stiúrthóireachtaí go léir. Tá an Coimisiún ag cothú dlúthchomhar agus dlúth-chomhghuaillíochtaí fadbhreathnaitheachta le hinstitiúidí eile an Aontais, go háirithe i gcomhthéacs an Chórais Eorpaigh um Anailís Straitéiseach agus Beartais (ESPAS). Tá sé ag obair freisin le comhpháirtithe idirnáisiúnta agus ag forbairt comhpháirtíochtaí a bhaineann leas as cumas fadbhreathnaitheachta poiblí na mBallstát tríd an Líonra Fadbhreathnaitheachta uile-Aontais.
Tuarascálacha maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach
Ullmhaíonn an Coimisiún Tuarascáil maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach gach bliain lena gcuirtear faisnéis ar fáil atá ina treoir do Chláir Oibre an Choimisiúin agus do na gníomhaíochtaí clársceidealaithe ilbhliantúla. Déantar an ghníomhaíocht sin trí phróiseas rannpháirteach trasearnála, faoi stiúir sheirbhísí an Choimisiúin i gcomhairliúcháin leis na Ballstáit, i bplé le comhpháirtithe ESPAS agus le páirtithe leasmhara seachtracha.
I dTuarascáil 2023 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach dar teideal ‘Inbhuanaitheacht agus folláine i gcroílár Uathriail Straitéiseach Oscailte na hEorpa’, tugtar léargas ar na dúshláin shóisialta agus eacnamaíocha is ábhartha agus is ceangailte le chéile a bheidh roimh an Aontas agus é ag dul i dtreo na hinbhuanaitheachta. Ar an mbonn sin, moltar ann deich réimse inar gá don Aontas beart a dhéanamh chun an t-aistriú a stiúradh go rathúil. Ar deireadh, ba cheart go gcuirfeadh sé sin le huathriail straitéiseach oscailte na hEorpa agus le seasamh domhanda na hEorpa sa rás i dtreo geilleagar glan-nialasach.
Tuarascáil 2023 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach
Tuarascáil 2022 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach: Díríonn ‘An t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a nascadh sa chomhthéacs geopholaitiúil nua’ ar an idirghníomhú idir an dá aistriú sin de chuid na hEorpa, agus san am céanna an tírdhreach geopholaitiúil suaiteach athraitheach ina bhfuil na haistrithe sin ag tarlú a chur san áireamh. Cuireann sé i dtábhacht an príomhról atá ag teicneolaíochtaí digiteacha i gcúig earnáil straitéiseacha de chuid na hEorpa arb iad is cúis leis an méid is mó d’astaíochtaí gáis ceaptha teasa: an fuinneamh, an t-iompar, an tionscal, an tógáil agus an talmhaíocht. Tugtar cur síos ann freisin ar 10 réimse gníomhaíochta atá ríthábhachtach chun sineirgí a uasmhéadú agus chun an teannas idir an dá aistriú a laghdú i dtreo 2050.
Tuarascáil 2022 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach
I dTuarascáil 2021 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach, tuarascáil dar teideal ‘Inniúlacht an Aontais Eorpaigh agus an tsaoirse chun gníomhú’, cuirtear i láthair dearcadh réamhbhreathnaitheach ildisciplíneach ar threochtaí tábhachtacha a dhéanfaidh difear don Aontas idir seo agus 2050, cuir i gcás: an t-athrú aeráide agus dúshláin eile, claochluithe teicneolaíochta, an brú atá ar an daonlathas agus ar luachanna, mar aon leis na hathruithe ar an ord domhanda agus ar an déimeagrafaíocht. Freisin, mar chuid den tuarascáil sainaithníodh 10 réimse inar féidir leis an Aontas an inniúlacht agus an tsaoirse chun gníomhú atá aige a neartú.
Tuarascáil 2021 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach
I dTuarascáil 2020 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach, tuarascáil dar teideal ‘An bealach chun cinn á leagan amach le haghaidh Eoraip atá níos athléimní’, rinneadh plé ann ar na chéad cheachtanna struchtúrtha a foghlaimíodh ó ghéarchéim COVID-19, agus míníodh ann an chaoi is féidir leis an bhfadbhreathnaitheacht athléimneacht fhadtéarmach na hEorpa a neartú i dtráth athruithe bunúsacha gasta. Rinneadh sin trí anailís a dhéanamh ar athléimneacht an Aontais thar cheithre réimse, is iad sin: an réimse sóisialta agus eacnamaíoch, an réimse geopholaitiúil, an réimse glas agus an réimse digiteach. Leis an tuarascáil cuireadh i láthair deaiseanna athléimneachta a fheidhmíonn mar uirlisí monatóireachta do lucht déanta beartas.
Tuarascáil 2020 maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach
Líonra Fadbhreathnaitheachta uile-Eorpach
Fógraíodh i dTuarascáil 2020 an Choimisiúin maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach gur seoladh Líonra Fadbhreathnaitheachta uile-Eorpach. Is é cuspóir an Líonra sineirgí a fhorbairt a bhaineann leas as cumais fadbhreathnaitheachta an riaracháin phoiblí trí shaineolas faisnéise agus fadbhreathnaitheachta a thabhairt le chéile ó gach Ballstát agus ón gCoimisiún Eorpach ar mhaithe le malartuithe straitéiseacha agus comhar i dtaca le saincheisteanna réamhbhreathnaitheachta atá ábhartha do thodhchaí na hEorpa.
Tá dhá leibhéal ag an Líonra Fadbhreathnaitheachta uile-Eorpach. ‘Airí don Todhchaí’ a ainmníonn gach Ballstát, tagann siad le chéile go neamhfhoirmiúil uair amháin sa bhliain ar a laghad. Pléann siad na príomh-shaincheisteanna atá ábhartha do thodhchaí na hEorpa.
Tá líonra oifigeach sinsearach ann ó riaracháin náisiúnta a thacaíonn le hobair na nAirí don Todhchaí. Tagann an líonra sin le chéile dhá uair sa bhliain ar a laghad chun na cruinnithe aireachta a ullmhú, chun obair leantach a dhéanamh ar a gconclúidí agus chun comhoibriú a dhéanamh i ngrúpaí oibre.
Tacaíocht a thabhairt do phróiseas ceaptha beartas an Aontais
Cuidíonn an fhadbhreathnaitheacht straitéiseach an próiseas ceaptha beartas a fheabhsú, straitéisí a sheasfaidh slán i bhfad na haimsire a fhorbairt agus deimhin a dhéanamh de go bhfuil gníomhaíochtaí gearrthéarmacha comhleanúnach le cuspóirí fadtéarmacha trí úsáid a bhaint as roinnt teicnicí difriúla, cuir i gcás:
Faire na fáistine: scanadh córasach agus bailiúchán imeachtaí agus treochtaí, arb é an t-aschur dreachadh ar an todhchaí nó mapáil radhairc ar chomharthaí nua an athraithe
Anailís ar olltreochtaí: anailís agus plé ar aistrithe ar phátrúin agus ar threochtaí a bhíonn ag idirghníomhú le chéile, arb é an t-aschur scéal na todhchaí (uatha) agus plean gníomhaíochta
Pleanáil cásanna: próiseas idirghníomhach atriallach, a bhfuil agallaimh, anailís agus samhaltú mar chuid de, arb é an t-aschur sraith scéalta faoi thodhchaíochtaí sochreidte, bíodh siad fabhrach nó ná bíodh, agus conas a d'fhéadfaidís tarlú
Samhlú: treoir inmhianaithe a shainaithint, arb é an t-aschur comhthuiscint agus cur síos sonrach ar an todhchaí inmhianaithe agus treochlár meántéarmach lena mionsonraítear na gníomhaíochtaí sonracha le dul chun cinn a dhéanamh i dtreo na físe
Tugann an fhadbhreathnaitheacht straitéiseach treoir don Choimisiún chun tosaíochtaí straitéiseacha a bhaint amach tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:
- Gníomhaíochtaí fadbhreathnaitheachta a dhéanamh ar shaincheisteanna réamhbhreathnaitheacha le bealaí a fhiosrú chun na mianta a bhfuil cur síos orthu i dtosaíochtaí polaitiúla an Choimisiúin a bhaint amach, anailís a dhéanamh ar phríomhthreochtaí, ar rioscaí agus ar shaincheisteanna atá ag teacht chun cinn agus topaicí a shainaithint ar ceart don Aontas Eorpach spéis ar leith a léiriú iontu. Áirítear ar na cleachtaí sin Tuarascálacha bliantúla maidir leis an bhFadbhreathnaitheacht Straitéiseach a fhoilsiú nó úsáid a bhaint as na cásanna fadbhreathnaitheachta tagartha.
- Tacú leis an gClár Oibre maidir le Rialáil Níos Fearr. Ba cheart an fhadbhreathnaitheacht straitéiseach a chur san áireamh mar chuid de mhórthionscnaimh bheartais, agus deimhin a dhéanamh de go dtarraingíonn beartais an Aontais ar thuiscint shoiléir ar threochtaí amach anseo mar aon le saincheisteanna atá ag teacht chun cinn, ar chásanna féideartha agus ar dhúshláin ghaolmhara agus deiseanna gaolmhara. Mar shampla, d’fhorbair an Coimisiún cásanna fadbhreathnaitheachta lena gcuirtear i láthair fo-thacar todhchaíochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann in 2040 chun eolas díreach a chur ar fáil i dtaca leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir leis an bhFís Fhadtéarmach le haghaidh Ceantair Thuaithe.
- Tacú leis an smaointeoireacht amach anseo i measc lucht déanta beartas agus straitéisí fadtéarmacha a spreagadh maidir le príomh-shaincheisteanna beartas trí obair thiomnaithe a dhéanamh ar ábhair éagsúla, amhail Róil ghairmiúla Feirmeoirí amach anseo faoi 2040, todhchaí Custaim san Aontas Eorpach agus Poist Ghlasa a bheidh ann sa Todhchaí.
- Bonn eolais a chur faoin gClár um Oiriúnacht agus Feidhmíocht Rialála, clár lena sainaithnítear deiseanna chun ualach rialála na hEorpa a laghdú agus a chuirtear san áireamh sa mheasúnú a dhéantar le féachaint an bhfuil dlíthe reatha an Aontais fós ‘oiriúnach don todhchaí’.
Na chéad chéimeanna eile
- Comhar a neartú laistigh den Líonra Fadbhreathnaitheachta uile-Eorpach, chun acmhainneacht fhadbhreathnaitheach a thógáil in údaráis riaracháin na mBallstát ar fud an Aontais.
- Clár Oibre Fadbhreathnaitheachta Straitéisí an Choimisiúin a chur i bhfeidhm agus machnamh a dhéanamh ar na tionscnaimh a bheidh ann amach anseo.
- Obair a dhéanamh le hinstitiúidí eile de chuid an Aontais faoin gCóras Eorpach um Anailís Straitéiseach agus Pholaitiúil (ESPAS).
Teagmháil
Má tá ceist ar bith agat, téigh i dteagmháil linn ag SG-FORESIGHT@ec.europa.eu; JRC-FORESIGHT@ec.europa.eu