Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο
Λογότυπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Ενσωμάτωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ

  Στρατηγική και προτάσεις για την ενσωμάτωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο δίκαιο της ΕΕ.

Στρατηγική

Το 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στρατηγική για την παρακολούθηση και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που κατοχυρώνονται στον Χάρτη. Η στρατηγική έχει 3 βασικούς στόχους:

  • να διασφαλίζει ότι τα δικαιώματα και οι αρχές του Χάρτη λαμβάνονται ορθά υπόψη σε κάθε στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας
  • να συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση εκ μέρους των πολιτών της ΕΕ της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων εντός της ΕΕ
  • να παρακολουθεί την πρόοδο της εφαρμογής του Χάρτη μέσω ετήσιων εκθέσεων.

Στρατηγική για την αποτελεσματική εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέες νομοθετικές προτάσεις

Όλες οι προτάσεις ενωσιακής νομοθεσίας οφείλουν να τηρούν τον Χάρτη. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ενίσχυσε την αξιολόγησή της σχετικά με τον αντίκτυπο των νέων νομοθετικών προτάσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε σειρά κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα στις εκτιμήσεις επιπτώσεων.

Επιχειρησιακές οδηγίες για τον συνυπολογισμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις εκτιμήσεις επιπτώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Από το 2015, η νέα δέσμη μέτρων για τη βελτίωση της νομοθεσίας περιλαμβάνει επίσης ειδικό κατάλογο ελέγχου για τις εκτιμήσεις επιπτώσεων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί τον κατάλογο ελέγχου για να προσδιορίζει ποια θεμελιώδη δικαιώματα θα μπορούσαν να επηρεαστούν από μια νομοθετική πρόταση και να προβαίνει σε συστηματική αξιολόγηση του αντίκτυπου κάθε σχεδιαζόμενης επιλογής πολιτικής στα εν λόγω δικαιώματα.

Κατά τη νομοθετική διαδικασία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται με τους συννομοθέτες για να διασφαλίζεται ότι το δίκαιο της ΕΕ συνάδει με τον Χάρτη.

Κατάλογος ελέγχου των θεμελιωδών δικαιωμάτων

Έργα

Με το έργο «Ch@rter Click!» που χρηματοδότησε η ΕΕ δημιουργήθηκε μια πρακτική εργαλειοθήκη —ένας κατάλογος ελέγχου και ένας οδηγός χρήσης— που βοηθά τα θύματα παραβιάσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων, δικηγόρους, εθνικούς δικαστές, συνηγόρους του πολίτη, υπηρεσίες ισότητας και άλλους εθνικούς φορείς ανθρωπίνων δικαιωμάτων να προσδιορίζουν κατά πόσο ο Χάρτης μπορεί να παρέχει προστασία σε μια συγκεκριμένη περίπτωση.

Το έργο «Ch@rter Click!»

Ch@rter Click! – κατάλογος ελέγχου

Ch@rter Click! – οδηγός χρήσης

Ο Χάρτης και το εθνικό δίκαιο

Ο Χάρτης δεν χορηγεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή γενική εξουσία παρέμβασης στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Μπορεί να παρεμβαίνει μόνο σε ό,τι αφορά την ενωσιακή νομοθεσία (για παράδειγμα, όταν θεσπίζεται ενωσιακή νομοθεσία ή όταν ένα εθνικό μέτρο εφαρμόζει το δίκαιο της ΕΕ κατά τρόπο ασύμβατο με τον Χάρτη).

Οι χώρες της ΕΕ διαθέτουν δικά τους συστήματα για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων μέσω των εθνικών συνταγμάτων και των δικαστηρίων τους. Πρέπει επίσης να σέβονται τις διεθνείς υποχρεώσεις τους στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ο Χάρτης δεν συνιστά μέσο για την αντικατάστασή τους. Συνεπώς, εναπόκειται στα εθνικά δικαστήρια να διασφαλίζουν τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

New legislative proposals

All proposals for EU legislation must respect the Charter. The Commission therefore reinforced its assessment of the impact of new legislative proposals on fundamental rights. In particular, the European Commission adopted a set of guidelines on fundamental rights in impact assessments.

Operational guidance on taking account of fundamental rights in European Commission impact assessments.

As of 2015, the new better regulation package also includes a specific check list for impact assessments.

The European Commission uses this checklist to identify which fundamental rights could be affected by a proposal and systematically assesses the impact of each envisaged policy option on these rights.

During the legislative process, the European Commission works with co-legislators to ensure that EU law is in line with the Charter.

Fundamental Rights check list

Projects

The EU funded Ch@rter Click! project has created a practical toolkit, a checklist and tutorial, aimed to assist victims of fundamental rights violations, lawyers, national judges, ombudspersons, equality bodies and other national human rights institutions in determining whether the Charter of Fundamental Rights of European Union can provide protection in a specific case.

The Ch@rter Click! project

Ch@rter Click! - checklist

Ch@rter Click!- tutorial

The charter and national law

The Charter does not establish a general power for the European Commission to intervene in the area of fundamental rights. It can intervene only when EU law comes into play (for example, when EU legislation is adopted or when a national measure applies EU law in a manner incompatible with the Charter).

EU countries have their own systems for protecting fundamental rights through national constitutions and courts. They also have to respect their international human rights obligations, such as the European Convention of Human Rights. The Charter is not a replacement for them. Therefore, it is up to the national courts to ensure respect for fundamental rights.